Monday, November 23, 2015

ဖားကန္႔ ေက်ာက္စိမ္းတြင္းေျမၿပိဳမႈ လူ ၁၀၀ ထက္မနည္း ေသဆံုး

(VOA)

ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန္႔ေဒသက ပုဂၢလိက ေက်ာက္စိမ္း တူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းခြင္ စြန္႔ပစ္ေျမစာပံုမွာ ေျမၿပိဳက် တာေၾကာင့္ ေသဆံုးသူ ၁၀၀ ထက္ မနည္းရွိသြားၿပီလို႔ အခင္းျဖစ္တဲ့ေနရာ ကို ေရာက္ခဲ့တဲ့ ေဒသခံတဦးက ဗီြအိုေအကိုေျပာပါ တယ္။ အိမ္ေျခ ၈၀ နီးပါး ေျမျမဳပ္သြားၿပီး ေနာက္ထပ္ လူ ရာနဲ႔ခ်ီၿပီးေတာ့ ေပ်ာက္ ဆံုးေနတုန္းပဲလုိ႔လည္း ေျပာပါတယ္။ အဲဒီေနရာကို အႏၱရာယ္ရွိေနတဲ့ ေနရာအျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး စစ္တပ္၊ ရဲလံုျခံဳေရးေတြနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူေတြဘက္က အပူတျပင္း ကူညီကယ္ဆယ္ေရး ရွင္းလင္းေရးေတြ လုပ္ေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ အေသးစိတ္ကို မဆုမြန္က တင္ျပထားပါတယ္။

 
ႏိုဝင္ဘာလ ၂၁ ရက္ေန႔ မနက္ ၃ နာရီခြဲေလာက္မွာ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန္႔ၿမိဳ႕နယ္ ဆန္ခတ္ကူးေက်းရြာအနီးက ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္းခြင္က စြန္႔ပစ္တဲ့ ေျမစာပံုၿပိဳက်တဲ့ အတြက္ စြန္႔ပစ္ေျမစာပံုမွာ ေရမေဆးေက်ာက္ လာေရာက္ ရွာေဖြေနသူေတြရဲ႕ ယာယီအိမ္ေျခ မွန္းေျခ ၈၀ ေလာက္ ေျမျမဳပ္သြားခဲ့ၿပီး ေျမၿပိဳက်မႈအတြင္း လူေပါင္း ရာခ်ီ ေပ်ာက္ဆံုးေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ေျမၿပိဳက်ခ်ိန္က မနက္အေစာပိုင္းျဖစ္တဲ့ အတြက္ ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာေဖြသူေတြဟာ သူတို႔တဲေတြထဲမွာ အိပ္ေနၾကခ်ိန္ လည္းျဖစ္ပါတယ္။
ေျမျမဳပ္သြားတဲ့ေနရာမွာ စေနေန႔က တေနကုန္ တူးေဖာ္ရရွိတဲ့ ရုပ္အေလာင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ တူးေဖာ္ရရွိမႈ အေျခအေနနဲ႔ ဒီကေန႔ စစ္တပ္နဲ႔ အာဏာပိုင္ေတြဘက္က ဦးေဆာင္ၿပီး တူးေဖာ္ရရွိတဲ့ ရုပ္အေလာင္း ၁၀ ေလာင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဖားကန္႔ေဒသခံလည္းျဖစ္ ေဒသခံသတင္းေထာက္တစ္ဦးလည္းျဖစ္တဲ့ ဦးေဇာ္မိုးထက္က အခုလို ေျပာျပပါတယ္။

“ က်ေနာ္တို႔ မေန႔က ၁၀၀ နဲ႔ ၃ ေလာင္း ရတယ္။ အသက္ေမ်ာ့ေမ်ာ့ရွင္ၿပီး တေယာက္ ေဖာ္လို႔ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူလည္း အသက္မရွင္ပါဘူး။ ေသသြားတယ္။ ဒီမနက္ ဆယ္နာရီေလာက္အထိကို ဖားကန္႔က တပ္မမွဴး ဦးသန္းဦးကိုယ္တုိင္ ဦးေဆာင္ၿပီးေတာ့ တစ္သံုးလံုး (၁၁၁) ကုမၸဏီက ဘက္ဖိုးေတြနဲ႔ ဆက္ၿပီးေတာ့ ေဖာ္တာေပါ့ေနာ္။ ရွာေဖြေရးေတြ လုပ္တယ္။ ဒီမနက္မွာ ၁၀ ေလာင္းအထိ ရတယ္။ အဲ့ဒီ့အထဲမွာလည္း အသက္ရွင္တယ္ လို႔ ေျပာတယ္ဆိုရံုေလာက္ပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ အေပၚလည္း ေရာက္ေရာ ေသသြားတာ မ်ားပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္ ၁၀ ေလာင္း ရတယ္။ ဒီရဲ႕ ေနာက္ပိုင္း အေျခအေနကေတာ့ ဆက္ၿပီးေတာ့ ရွာေဖြေနတယ္။ က်ေနာ္တို႔ အေျခအေနကို အေသးစိတ္ ဘာမွ မသိရေသးဘူးခင္ဗ်။”

ဖားကန္႔ေဒသတြင္း ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းခြင္က စြန္႔ပစ္ေျမစာပံုအတြင္း မွာ ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာေဖြတဲ့လုပ္ငန္းကို အနီးနားေက်းရြာေတြက ေဒသခံေတြက ယာယီတဲေလးေတြ ေဆာက္ၿပီး လာေရာက္ လုပ္ကိုင္ေနၾက တာျဖစ္လို႔ ေျမစာ ပုံ ျပိဳက်ခ်ိန္ ျမဳပ္သြားတဲ့ တဲအိမ္အေရအတြက္ လူအေရအတြက္ကို ခန္႔မွန္းေျခေတြနဲ႔ ပဲ ေျပာဆိုေနရတဲ့အေနအထားျဖစ္တယ္လို႔လည္း ေဒသခံသတင္းသမား ဦးေဇာ္မိုးထက္က အေနအထားကို အခုလိုရွင္းျပပါတယ္။

“အိမ္ေျခက ၇၀ နဲ႔ ၈၀ ၾကားေတာ့ ရွိတယ္။ ဒီအိမ္ေတြက ရပ္ကြက္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ရြာလည္း မဟုတ္ဘူး။ ယာယီေပါ့ေနာ္။ ဟိုနားက လာၿပီး တဲေလး တလံုးထုိးေနလုိက္၊ဒီနားက လာၿပီး တဲေလးတလံုးထိုးေနလိုက္ ဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီရြာမွာ အိမ္ေျခ ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္ဆိုၿပီး စာရင္းျပဳစုထားတာ မရွိသလို လူဦးေရ ဘယ္ေလာက္ေနထိုင္တယ္ဆုိတာလည္း ဧည့္စာရင္းမွတ္တမ္း တုိင္ထားတာလည္း မရွိဘူးေလ။ အ့ဲလိုမ်ိဳးဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဒီမွာေနေနတဲ့အတြက္ ဒီက လူေတြက အျမဲတမ္း ျမင္ေတြ႔ေနလို႔ ဒီနားက အိမ္ ဘယ္ႏွစ္လံုး ရွိတယ္။ ဒီနားကေတာ့ ဘယ္ေလာက္ ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္ဆိုတာကို က်ေနာ္တို႔က အျမဲတမ္း ျမင္ေတြ႔ေနတဲ့အတြက္ေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တို႔က ခန္႔မွန္းေျခပဲ ရတယ္။ အတိအက် ေျပာဖို႔ခက္တယ္။ ဌာနဆိုင္ရာေတြလည္း ေျပာလို႔ခက္ပါလိမ့္မယ္။ ဘာလို႔တုန္းဆိုေတာ့ ဒီေနရာေတြက စာရင္းအင္း ဝင္တဲ့ေနရာလည္း မဟုတ္ဘူး။ ရပ္ကြက္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ေက်းရြာလည္း မဟုတ္ဘူးဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒါေပမဲ့ ေသခ်ာတာကေတာ့ ၇၀ နဲ႔ ၈၀ ၾကားမွာကေတာ့ ေသခ်ာေပါက္ ျမဳပ္သြားတာဗ်။”

ဖားကန္႔ေဒသတြင္း ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ စက္ယႏၲယား ႀကီးေတြသံုးၿပီး ေက်ာက္တူူးေဖာ္ေနၿပီး လုပ္ငန္းခြင္ရဲ႕ သတ္မွတ္ေနရာမွာ စုပံု စြန္႔ပစ္ထားျခင္းျဖစ္ၿပီး အဲ့ဒီ့စြန္႔ပစ္ထားတဲ့ေနရာဟာ အရင္တုန္းကေတာ့ မိုးရာသီမွာ မိုးမ်ားေရႀကီးၿပီး ေျမၿပိဳက်မႈျဖစ္တာျဖစ္ေပမဲ့လို႔ အခုပြင့္လင္းရာသီမွာ ဘာေၾကာင့္ေျမျပိဳက်ရသလဲဆိုတာကိုလည္း သူက အခုလုိရွင္းျပပါတယ္။

“ဒီေက်ာက္စိမ္းတြင္းကေန ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေရးကေနမွ စြန္႔ပစ္တဲ့ေျမစာေတြ ပံုတာရွိတယ္ဗ်။ ေျမစာေတြပံုတဲ့အခါက်ေတာ့ အဲ့ဒီ့လို ေျမစာေတြ ပံုတဲ့ေနရာမွာ ဖားကန္႔မွာက ေျမစာပံုတဲ့ေနရာက ရွားပါးလာတဲ့အခါက်ေတာ့ ကုမၸဏီေတြ ကေန ေျမစာပစ္ဖို႔ ေနရာကို ဝယ္ရတာေပါ့ေနာ္။ ဝယ္တဲ့အခါမွာ ေျမစာပံုေတြ ပံုၾကတယ္။ ပံုၾကတဲ့အခါက်ေတာ့ ေျမစာေတြပံုၿပီ ဆိုတာနဲ႔ ေဒသခံေတြ က ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာၾကတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာတဲ့အခါက်ေတာ့ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့ အိမ္မျပန္ပဲနဲ႔ အဲ့ဒီ့ေျမစာပံုမွာပဲ ယာယီေပါ့ေနာ္ ကားသြန္တဲ့အခ်ိန္မွာ အခုသြန္ အခုခ် ရွာလို႔ရေအာင္ အဲ့ဒီ့ေအာက္မွာ ယာယီေနထိုင္ၾကတာေပါ့ေနာ္။

အဲ့လိုမ်ိဳးဆိုေတာ့ အဲ့ဒီ့လို ယာယီေနထိုင္ၾကတဲ့ေနရာမွာ ဒီေျမစာေတြက အရမ္းမ်ား လာတဲ့အခါက်ေတာ့ ဘယ္လိုျဖစ္တုန္းဆိုေတာ့ ေျမစာပံုၿပိဳရတဲ့အဓိက အေၾကာင္း ရင္းကေတာ့ ကုမၸဏီေတြက ဒီလိုပြင့္လင္းရာသီ စ လာၿပီဆိုလို႔ရွိရင္ မိုးတြင္းတခုလံုး မွာ က်င္းေတြထဲမွာရွိေနတဲ့ ရႊံေျမစာေတြကို အရင္ ေကာ္ထုတ္ရတယ္ဗ်။ အဲ့ဒီ့လို ရႊံေျမစာေတြကို အရင္ေကာ္ထုတ္လုိက္တဲ့အခါက်လို႔ရွိရင္ ရႊံ႕ေျမစာေတြ ကုန္သြားၿပီ ဆိုလို႔ရွိရင္ ေက်ာက္ေၾကာကို ေရာက္တယ္ဗ်။ အဲ့ဒီ့ ေက်ာက္ေၾကာကို ထိုးၿပီးေတာ့ မွ ေက်ာက္ေၾကာက ေျမစာေတြကို ျပန္ပံုတဲ့အခါက်ေတာ့ ေျမစာအေပ်ာ့ေတြက ေအာက္မွာ ေရာက္သြားတယ္။ ေျမစာအမာေတြက အေပၚကို ေရာက္သြား တယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့လို ေျမစာအမာေတြက ထပ္ပိုး၊ ထပ္ပိုး၊ ထပ္ပိုး မ်ားသထက္ မ်ားလာတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီေျမစာဝိတ္ကို မခံႏုိင္ေတာ့ပဲနဲ႔ ေအာက္က ေျမစာ အေပ်ာ့ေတြက ကၽြံသြားတဲ့သေဘာနဲ႔ ဒီလိုမ်ိဳး ၿပိဳက်တာဗ်။”

အခုလို ေျမၿပိဳက်မႈေတြဟာ ယခုႏွစ္အတြင္းမွာေတာ့ အနည္းဆံုး ငါးႀကိမ္ ၿပိဳက်ၿပီးျဖစ္ၿပီး လူရာနဲ႔ခ်ီ ေပ်ာက္ဆံုး ေသဆံုးခဲ့ရတာျဖစ္ပါတယ္။

“ၿပိဳက်တာကေတာ့ ဆယ္လပိုင္းတုန္းကေတာ့ တေခါက္ေပါ့။ ေမွာ္ေတဇာေခ်ာင္း ဖ်ား ေျမစာပံု တခုၿပိဳက်တယ္။ ဒီအေခါက္တုန္းကဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ ဆယ္လို႔ေတာင္ မရဘူး။ ရႊံ႔ႏြံ႔ဗြက္ေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီအတုိင္းပဲ ေျမစာေတြ ဖို႔ၿပီးေတာ့ ဒီအတုိင္းပဲ ရုပ္အေလာင္းေတြကို ထပ္ျမဳပ္ပစ္လုိက္ရတယ္။ အဲ့ဒီ့တုန္းကလည္း ရာဂဏန္းပဲဗ်။ ဒုတိယက ေမွာ္ဝန္းအမႈိက္ပံုမွာ ျဖစ္တဲ့ကိစၥ ေပ့ါေနာ္။ ဒီေတာ့ လက္ရွိခန္႔မွန္းလို႔ရ တာနဲ႔ အရင္တခါ ရတဲ့ စာရင္းဇယားနဲ႔ဆိုရင္ ၃၀၀ ေက်ာ္ ၄၀ နီးပါး ရွိပါၿပီ။”
ေနာက္ဆံုးၿပိဳက်ခဲ့တဲ့ အေျခအေနေတြကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ဆ္ုိးဆိုးဝါးဝါး လူအစုလုိက္အျပံဳလုိက္ ေသဆံုးခဲ့ရတဲ့ အေနအထားျဖစ္တယ္လို႔ ဖားကန္႔ေဒသ ခံေတြကေျပာပါတယ္။

ကမာၻေပၚမွာ အရည္အေသြးအေကာင္းဆုံး ေက်ာက္စိမ္းေတြ ထြက္ရွိ တဲ့ ျမန္မာ့ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းကေန နွစ္စဥ္အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္းေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ရေနတာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လို႔ Global Witness အဖြဲ႔က ျမန္မာေက်ာက္စိမ္းလို သဘာ၀သယံဇာတေတြက ရတဲ့ ၀င္ေငြေတြကို အလြဲသုံးစား လုပ္မွဳေတြနဲ႕ပတ္သက္ျပီး စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္မွဳေတြလုပ္ေနတဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြအရ ဒီေက်ာက္စိမ္းကရတဲ့ ဝင္ေငြေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ GDP အသားတင္ ထုတ္လုပ္မွဳ တ၀က္ေက်ာ္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၁ ဘီလီယံ ၀င္ေငြပမာဏ ရွိေနတယ္လို႔ ထုတ္ေဖာ္လိုက္ပါတယ္။

ဒီပမာဏဟာ အစိုးရ အာဏာပိုင္ေတြ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္းက ရရွိေၾကာင္း တရား ၀င္ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ စာရင္းကိန္းဂဏန္းေတြထက္ အမ်ားႀကီး ပိုေနၿပီး ဒီ ႏိုင္ငံ့ဘ႑ာေငြေတြဟာ လက္ရွိ အာဏာပိုင္ စစ္ဖက္ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အရင္ဗို္လ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးအပါအဝင္ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြဆီ ကို ေရာက္ရွိသြား တာ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန္႕ေဒသက ေက်ာက္စိမ္း တူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းကို စက္ယႏၱယားႀကီးေတြသံုးၿပီး အရွိန္အဟုန္နဲ႔ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တူးေဖာ္ လုပ္ကိုင္လာတာေၾကာင့္ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကိုလည္း ဆိုးဆိုးရြားရြား ထိခိုက္ေစခဲ့တယ္လို႔ Global Witness အဖြဲ႔က ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။

No comments:

Post a Comment

Comment မ်ားကုိ စီစစ္ျပီး တင္ေပးပါမည္။ မုိက္ရုိင္းေသာ၊ လူသားမဆန္ေသာ Commet မ်ား တင္မေပးပါ။