Friday, July 19, 2013

J/W A MYU NI HPE GA-GARAN MA HKRA GALAW NGA AI MYEN ASUYA

(Jinghpawkasa)

U Thein Sein a democracy asuya bai galai up sha wa ai (2) ning ladaw hta Kachinland hpe mungkan majan -2 hta grau kaba ai hku gasat majan galaw dat sai. Bai nna Rahkai mungdaw hta num sha roi rip ai mang hkang kaji hpe mung masa amyat lu na matu nyan galaw dat ai gaw myen mung ting Muslim hte Bukda nju ndawng sat hkat ai madang du hkra galaw dat manu ai. Ndai zawn re nshawp nkap re mung masa gasup ai ladat hpe myen mung masa galaw ai ni gaw moi prat kaw nna galaw chye nga ma ai.


Moi U Nu a democracy asuya part 1958 grup yin hta U Nu gaw india – Assam ga na Singpho – Jinghpaw ma ni hpe lata la nna Yanon, Madalay ga hkan na hpung kyi jawng ni hta shaga bang nna hpungkyi shatai la ngut ai hpang India Assam Singpho- Jinghpaw mare buga de bai wa shangun nna bukda makam galaw shangun, myen hpungkyi ni nan mung hkan sa nna bukda gale shangun ai lam galaw masai, de majaw India de na Singpho- Jinghpaw ni gaw bukda tai mat masai re. Bai nna 1961 hta mung U Nu gaw Kachin State hpe bukda makam gale kau na masing hte bukda gaw-ngu sumla hpe wanleng hpring hkra anyin htaw lung wa ai majaw Kachin ramma ni wanleng hpe htu gadawng kau ya ai du hkra mang hkang byin lai wa yu ai lam labau nga nga ai.

Ya hkyak hkyak kalang bai Kachin State hta nga pyaw taw nga ai hpu nau Sam hkyeng, Lisu, Rawang hte amyu Jinghpaw ni lapran ntsen hkat wa na lam, nju ndawng hkat wa na, di-hka bra mat wa na baw mung masa ana ni hpe htu bang ya nga manu ai. Ndai bat hta UK de du wa ai U Thein Sein asuya hpung ni gaw 16/7/2013 ya shani UK asuya Chatham House de, ga sa shaga na matu sa wa lam e KNO- UK ni kawn ninghkap madun ga shaga ai hta U Thein Sein a wun-ji rung daju tsun shaga ahkang lu ai U Ye Htut hte KNO- UK malawm ni shaga ashai hkat ai shaloi U Ye Htut tsun shapraw dat ai gaw Kachin State hta KIO n’gun ja nga tim Sam hkyeng, Lisu, Rawang lam ni hte mang hkang nga nga ai ngu tsun shale dat sai. Myen asuya wa Kachin State hta kaja teng sha simsa ai mungdaw byin shangun mayu ai rai yang amyu bawngsang ni shada bra ayai mat wa ai baw ndai zawn re mung masa ga kachyi pi nmai tsun shale ai baw rai nga ai. Shanhte dai hku galaw dat na hpe hkyen da chyalu rai sai majaw adan aleng tsun shapraw dat sai rai nga ai.

Myen asuya ni hpe shawk sawn ai ni nga ai majaw mung U Ye Htut gaw ndai zawn tsun shapraw dat lu ai mung rai na re. Myen asuya gaw ndai lam ni hpe ahkaw ahkang la nna KIO hte mung masa bawng jahta wa ai shaloi magyi magaw di galaw wa na gin jang kaja lu la manu ai. U Ye Htut tsun ai lam teng nteng sakse ni hpe jawm tam shapraw ra sai. Dai majaw U Ye Htut madi madun tsun ai amyu bawsang shawa zuphpawng galaw nna, sanglang hkat ai lam galaw ra sai. Bai na dai amyu sha ni gaw myen asuya ni woi galaw nga ai democracy – federal maga de lawm na kun? Shing nrai Shanglawt Asuya woi awng galaw taw nga ai Wunpawng Mungdan Gumrawng Gum tsa hkrun lam hta madaw shang lawng nna la na kun? ngu ai hpe ra lata la shangun ra ai ten ra sai. Waw de kap dat, ndai de kahtep dat re kyang lai len lang nna mung masa galaw ai hpe mai hkam la sai. Myen asuya ni woi galaw de hkan nang mayu ni gaw shawng de byin pru wa na mung masa mang hkang yawng lit la nna galaw ra na, shanglawt asuya kaw nna garum lawm lit la lawm ya na lam mung nnga wa ra na nhten! de majaw lit la garum lawm ai pa hpa sa mat na rai nga ai.
Rai tim Kachin State hta nga pra wa ai amyu bawsang ni yawng gaw Kachin State ngu ai byin wa hkra gara hku shanglawm galaw wa yu ai, Kachin State mai kaja lam hta gara hku shanglawm galaw nga ai ngu ai labau gaw galaw shapraw dan ra nga ai.

Shanglawt asuya kaw nna woi awn galaw nga ai gumrawng gumtsa mungdan de shanglawm na ngu ai amyu sha, mung shawa ni mung myit tsep kawp myit n’yit ga, myit ndaw ga!.. gumrawng gumtsa mungdan kabye shang wa na chying-hka man hta du nga saga ai, amyu sha mung masa galaw nga ai ni loi tsut rai di nna pawng hpawm nna ndai hpang jahtum na pat taw nga ai mung masa chying hka hpe jawm adawt hpaw dat lu sai hte gaw myit mada ala nga ai shanglawt, gumrawng guntsa mungdan hpe ning ngai nga lu na saga ai. Shanglawt a matu yawng akyu jawm hpyi nga saga ai majaw Karai Kasang mung shaning (60) hkawt myen ni a colonel kata mayam galaw hkrum nga ai kaw nna shanglawt lu na matu chying hka hpaw da ya nga sai, dai chying hka jawm tam la na sha ra sai.

Kachinland a kam maka hte seng nna, ya ten gwi gwi dawdan galaw ra ai aten nan rai nga sai. Mung shawa yawng gaw SHANGLAWT ngu ai nam chyim hpe ya aten hpang gara dik nga ai aten rai nga ai. 1962 ning kaw nna ya ten du hkra gumrawng gumtsa mungdan lu na matu gaw gap wa ai hta amyu sha ni a asak du baw mana maka arang bang tawn kau saga ai, grau nna gaw 2011 ning kaw nna laja lana byin wa ai gasat majan hta tinang KIA hpyen la tsa hku nna asak arang bang kau saga ai, mung shawa sen jan hpyen tsin yam hkrum sha nga ai, buga mare ni hten za mat sai, hkrum sha ai hpyen tsin yam shing teng mabyin ni mung mungkan labau laika she htat hkra rai sai, rai tim shanglawt asuya hpe mara shagun ai lam kachyi mung n-galaw ai sha, gumrawng gumtsa mungdan lu jang rai sai ngu nna myit shadik nna hkam sharang nga ding yang rai ai. Ndai daram mung masa arang jawm bang kau sai majaw U Thein Sein asuya ya a democracy-federal madang hte sha myi shadik la kau sana ga ai kun? Shing nrai gumrawng gumtsa mungdan de lahkam shang wa na chyinghka gan tam nmu mat ai majaw myit ung-ang taw nga ga ai kun? Gumrawng gumtsa mungdan chying hka mala hpaw lu ai baw mung masa zaw lang na matu grai naw nga ai re hpe dum ga law. Myit hkrum yang panglai nawng htawk dang ai ngu ai ga malai hte maren galaw dat jang teng sha awngdang na re.

Myen wuhpung wuhpawng ni, la tsun tsun re mung masa ga si nga ai, anhte myen amyu ni mung nanhte Kachin ni zawn sha hkrum sha nga ai re, dai gaw mungdan up hkang ai asuya hkrang nkaja na, hpyen gumshem hku up hkang nna, democracy nlang na re nga tsun jahpai lu ma ai. Shanhte dai hku tsun ai gaw Kachin amyu ni hkrum sha ai myen colonel tsin yam hpe labau nnga ai hku nyet kau ya ai lam rai nga ai. Myen ni tsun ai hku maren she re nga yang, myen hpyen la ni Jinghpaw num ni hpe kam mara roi rip galaw ai zawn, shanhte a myen num ni hpe mung galaw ai hkum nga ma ai kun? Jinghpaw mare ni hpe wan nat shatsai kau ma ya ai zawn shanhte a myen mare ni hpe wan nat kau ya ai hkrum yu ma ai kun?... Kachin ni hpe gasat ai majan galaw ai zawn shanhte myen shada gasat hkat ai galaw ai nga ma ai kun? Kachin ni hpe myen colonel galaw ai zawn shanhte myen shada galaw hkat nga ma ai kun? Jawng ma kasu kabrawng lam galaw ai majaw gap sat hkrum ai, uphkang du aya kashun shing jawng hkat ai majaw myen mung shawa ni hta ahtu machyi hkrum ai zawn re nga ai hpe gaw hpa tsun shara nnga ai rai.

M. Zau Hkum

No comments:

Post a Comment

Comment မ်ားကုိ စီစစ္ျပီး တင္ေပးပါမည္။ မုိက္ရုိင္းေသာ၊ လူသားမဆန္ေသာ Commet မ်ား တင္မေပးပါ။